توسط : گری نوعی بیماری خارشی پوستی است که در اثر کنه ریزی به نام Sarcoptes scabiei ایجاد میشود. ناحیهی سوراخ شده توسط کنه دچار احساس خارش شدیدی میشود. این احساس خراش به خصوص در طول شب بسیار شدید میشود.
بیماری گال که گری هم نامیده میشود مسری است و میتواند از طریق تماس جسمی نزدیک در یک خانواده، مدرسه، خانه سالمندان یا زندان به سرعت گسترش یابد. به همین دلیل پزشکان اغلب درمان را برای کل خانوادهها یا گروههای در تماس توصیه میکنند.
گری به راحتی قابل درمان است. داروهای مورد استفاده روی پوست، کنههای ایجاد کننده گال و تخمهای آنها را از بین میبرند. اما احساس خارش می تواند تا چند هفته ادامه داشته باشد. این بیماری شایعترین بیماری پوستی خارشی در جهان است و سالانه بیش از 300 میلیون نفر در دنیا به آن مبتلا میشوند. بیماری گال اولین بیماری انسانی بود که عامل ایجاد کنندهی میکروسکوبی آن توسط دانشمندان در سال 1687 کشف شد.
هیرههای اسكابیی نقاطی از بدن انسان كه دارای پوست ظریف، چین خورده و مرطوب هستند، مانند پشت و كف دستها، فضاهای بین انگشتان، مچ، آرنج، زیر بغل، و كشاله ران و نوك سینه را آلوده می كنند. در شیرخواران صورت، كف و قوزك پا نیز ممكن است درگیر شود. تشخیص قطعی این بیماری با انجام آزمایش ضایعات جلدی و مشاهده مایت در زیر میكروسكوپ صورت میگیرد.
در این مقاله کافه نبض بیشتر درباره این بیماری و علل به وجود آورنده آن برای شما میگوییم.
عامل بیماری گری
عامل ایجاد کنندهی بیماری گری نوعی انگل با نام علمی «Sarcoptes scabiei» میباشد. این انگل که به خانواده عنکبوتیان و گروه کنهها تعلق دارد مایت یا هیره نامیده میشود. این موجود میکروسکوپی بسیار شبیه به کنه ولی کوچکتر از آن است، البته ممکن است اندازهی مادههای آن حتی به 3 میلیمتر هم برسد.غذای اصلی مایت (هیره)، شامل سلولهای مرده پوست بدن، شوره سر، قارچها، ذرات ریز و موادغذایی پخش شده در گرد و خاک میباشد.
مایت نر که خیلی کوچکتر از مایت ماده است پس از مدت کوتاهی از بارور کردن ماده می-میرد. مایت ماده در زیر پوست یک سوراخ ایجاد میکند و پس از وارد شدن به داخل پوست بدن، قسمت سطحی پوست سوراخ کرده و یک تونل ایجاد میکند. میزان پیش روی مایت در پوست حدود 3 میلی متر در روز است. مایت ماده بعد از ایجاد تونل مناسب تخمهای خود را در آن قرار میدهد.
هر مایت ماده در طول زندگی خود که حدود 5 هفته طول میکشد حدود 50 تخم میگذارد که تنها حدود 10 درصد ازآنها تبدیل به لارو میشوند. لاروها پس از خارج شدن از تخم برای تغذیه از سلولهای پوست استفاده میکنند.
این لاروها به سمت سطح پوست حرکت میکنند و شروع به حفر تونلهایی در سطح پوست یا در فولیکولهای مو میکنند. لاروهایی که با موفقیت از تخم خارج میشوند و موفق به حفر تونل در زیر پوست میشوند بعد از 2 یا 3 روز به نمف تبدیل میشوند و نهایتاً پس از دو پوست اندازی دیگر میتوانند به مایت بالغ تبدیل شوند.
دورهی زندگی مایت حدود 20 روز است. آنها میتوانند به مناطق دیگر پوست و یا به افراد دیگر نیز سرایت پیدا کنند.
علائم بیماری
خارش پوست: علامت اصلی وارد شدن مایت به بدن و ابتلا به بیماری گری ایجاد خارش در پوست است. خارش گال در نتیجهی واکنش آلرژیک بدن به مایت، تخمها و مواد زائد آنها ایجاد میشود.
این انگلها زمانی که بدن گرم میشود فعالتر میشوند، با فعالتر شدن آنها خارشها نیز شدیدتر خواهند شد. این اتفاق معمولاً زمانی که فرد به رختخواب میرود یا حمام میکند روی میدهد.
ضایعات پوستی: بسیاری از بیماران برجستگیهای قرمز رنگ، تورم و بثورات جلدی را نیز تجربه میکنند. معمولاً دانههای مروارید شکل شفافی که اطراف آنها را هالهای قرمز رنگ احاطه کرده نیز روی پوست دیده میشود. این دانهها باعث ایجاد خطوطی روی پوست میشوند که ممکن است در بعضی افراد فلسی شدن، پوسته پوسته شدن و یا وضعیتی شبیه اگزما را به دنبال داشته باشد.
زخم: خاراندن دانههای ایجاد شده بر روی پوست میتواند به وجود آمدن زخم بر روی پوست را به دنبال داشته باشد.
سخت شدن شدید پوست: در اثر ابتلا به نوع شدید این بیماری که گال نروژی نامیده میشود، تعداد مالتهایی که در پوست بیمار زندگی میکنند چندین برابر میشود. به این ترتیب مقدار ضایعات، تخمها و تونلهایی که این مالتها حفر میکنند نیز چندین برابر میشود.
افزایش تخریبی که این انگلها در بدن به وجود میآورند، واکنش شدیدتر بدن را هم به دنبال دارد. به این ترتیب خارش پوست نیز شدیدتر میشود. خاراندن بیشتر پوست باعث میشود عفونت راحتتر در پوست بخش شود و بخش وسیعی از پوست خشک و سخت شود.
دورهی کمون بیماری
ممکن است از زمان تماس با منبع آلودگی تا بروز علائم بیماری گال حدود 2 تا 6 هفته طول بکشد که این زمان دورهی کمون بیماری است. افرادی که برای بار دوم به بیماری گال مبتلا میشوند دوره ی کمون کوتاهتری خواهند داشت و در این افراد علائم پس از چند روز بروز پیدا میکنند. در صورت ابتلا به گال نروژی دورهی کمون بسیار کوتاه خواهد بود.
تشخیص بیماری
برای تشخیص بیماری گال، پزشک پوست شما را معاینه میکند و به دنبال نشانههایی از مایتها، از جمله سوراخهای مشخص است. یکی از روشهای تشخیص بیماری استفاده از آزمایش جوهر است.برای این کار بر روی پوست مقداری جوهر پخش میکنند و بعد از مدتی آن را پاک میکنند. در صورتی که مالت بر روی پوست تونل ایجاد کرده باشد جوهر درون پوست نفوذ پیدا میکند. البته تشخیص این تونل-ها از خراشیدگیهای معمولی روی پوست کمی دشوار است.
روش مطمئنتر برای تشخیص این بیماری نمونه برداری از ناحیهی آسیب دیدهی پوست است. با بررسی میکروسکوپی بخش نمونه برداری شده میتوان از حضور مالت در پوست اطمینان حاصل کرد.
مراقبتهای فردی در بیماری گری
برای درمان این بیماری مصرف دارو به تنهایی کافی نیست. قبل از آغاز فرایند درمان، بیمار باید دست به اقدامتی بزند. تمام لباسها، ملافهها و حولههای استفاده شده باید با آب گرم و صابون شسته شده و تحت حرارت زیاد خشک شوند.
تمام وسایلی که قابل شست و شو نیستند باید به مدت 72 ساعت در یک کیسهی پلاستکی در بسته قرار داده شوند. مایت در صورت دوری از بدن موجودات دیگر بیش از 3 روز زنده نمیماند. همهی قسمتهای خانه نیز باید با دقت جاروبرقی کشیده شوند و کیسهی جارو برقی دور انداخته شود.
راههای جلوگیری از بیماری گری
بهترین راه برای جلوگیری از ابتلا به بیماری گال اجتناب از برقراری تماس فیزیکی و پوستی با افراد مبتلا به این بیماری میباشد. برقراری رابطهی جنسی با افراد مبتلا نیز حتی در صورت استفاده از کاندوم باعث انتقال این بیماری میشود.
تماس با وسایل آلوده به مالت نیز باعث ابتلا بیماری گال خواهد شد. برای جلوگیری ازابتلا به این بیماری لازم است از برقراری تماس با وسایل مورد استفادهی شخص بیمار مانند لباس، حوله، ملحفه، لباس و … خودداری شود.
درمان بیماری گری
برای درمان بیماری گال حتما باید به پزشک پوست مراجعه کرد و درمان های خانگی و داروهای بدون نسخه و قابل تهیه از داروخانه ها کمک چندانی به درمان این بیماری نمیکنند. برای درمان این بیماری تعدادی پماد، کرم و لوسیون وجود دارد. احتمالاً پزشک از بیمار میخواهد دارو را بر کل بدن خود، از گردن به پایین استفاده کند. بهتر است شبها که مایتها بیشتر فعال هستند دارو مصرف شود.
لازم است دارو حدود 8 تا 10 ساعت روی پوست باقی بماند. این درمان موضعی حدود یک هفته ادامه خواهد داشت. در بعضی موارد ممکن است لازم شود برنامه ی درمان تکرار شود، به خصوص در صورت بروز جوش ها و بثورات پوستی جدید.
از آنجا که بیماری گال به راحتی سرایت پیدا میکند، بهتر است همهی اعضای خانواده و نزدیکان بیمار از توصیههای درمانی استفاده کنند حتی اگر نشانهای از بروز بیماری وجود نداشته باشد.
چگونه بیماری پوستی گال گسترش مییابد؟
بیماری گال فقط از فردی به فرد دیگر منتقل میشود و از طریق حیواناتی که به بیماری گال مبتلا هستند انسان ها به این بیماری مبتلا نمیشوند. بنابراین تنها راه گسترش این بیماری تماس پوستی بین افراد است.
داروهای گال توصیه شده توسط پزشک
داروهایی که معمولاً برای گال تجویز می شوند عبارتند از:
کرم پرمترین: پرمترین یک کرم موضعی است که حاوی مواد شیمیایی است که قادر به فلج کردن و کشتن مایتها و از بین بردن تخمهای آنهاست. این دارو برای بزرگسالان، زنان باردار و کودکان 2 ماه به بالا ایمن در نظر گرفته میشود.
ایورمکتین: در صورتی که بیماری گال با مصرف کرمها و لویسونها درمان نشود این داروی خوراکی تجویز میشود. مصرف این دارو برای زنان باردار و شیرده به هیچ وجه توصیه نمیشود.
کروتامیتون: این دارو به صورت لوسیون در دسترس است. بهتر است کودکان، سالمندان و زنان باردار و شیرده از مصرف این دارو خودداری کنند.
پزشک شما همچنین ممکن است داروهای اضافی برای کمک به تسکین برخی از علائم آزار دهنده مرتبط با گال تجویز کند. این داروها عبارتند از:
- آنتی هیستامینها: مانند بنادریل (دیفن هیدرامین) یا لوسیون پراموکسین برای کمک به کنترل خارش
- آنتیبیوتیک: برای از بین بردن هرگونه عفونت که در نتیجه خراشیدن مداوم پوست ایجاد میشود
- کرمهای استروئیدی: برای تسکین تورم و خارش
