توسط : درد شکم، دردی است که بین نواحی قفسه سینه و لگن رخ میدهد. درد شکم یا در اصطلاح عام «شکم درد» میتواند یک گرفتگی دردناک، کسلکننده و متناوب باشد که به آن درد معده نیز گفته میشود. شکمدرد دارای انواع و علتهای متفاوتی است.
در این مقاله کافه نبض به درد شکم در قسمتهای مختلف بدن، بیماریهای معده، دلدرد، دلپیچه و درد اطراف ناف که در بارداری اتفاق میافتد میپردازیم. با ما همراه باشید تا راه های کاربردی برای رفع این درد را به شما بگوییم.
قبل از آن بهتر است بدانیم؛ التهاب یا بیماریهایی که در اندامهای شکم تأثیر میگذارد میتواند باعث درد شکم شود. اندامهای اصلی واقع در شکم عبارتاند از:
- رودهها (کوچک و بزرگ)
- کلیهها
- آپاندیس (بخشی از روده بزرگ)
- طحال
- معده
- كيسه صفرا
- کبد
- لوزالمعده
عفونتهای ویروسی، باکتریایی یا انگلی که بر معده و رودهها اثر میگذارند نیز ممکن است باعث درد قابلتوجهی در شکم شوند.
علت درد شکم چیست؟
درد شکم در بسیاری از شرایط ایجاد میشود. بااینحال، دلایل اصلی آن عفونت، رشد غیرطبیعی، التهاب، انسداد و اختلالات روده است.
عفونتهای گلو، روده و خون میتوانند باعث ورود باکتریها به دستگاه گوارش شما شده و درنتیجه موجب شکمدرد شوند. این عفونتها همچنین ممکن است باعث ایجاد مشکلات در هضم، مانند اسهال یا یبوست شود.
گرفتگیهای مرتبط با قاعدگی نیز منبع بالقوه دردهای پایین شکم است، اما معمولاً این موارد باعث ایجاد درد اطراف لگن میشود.
سایر دلایل شایع دردهای شکمی عبارتند از:
- یبوست
- اسهال
- گاستروانتریت (آنفولانزای معده)
- رفلاکس اسید (هنگامیکه محتویات معده به عقب در مری نشت میکند، باعث سوزش سر دل و سایر علائم میشود)
- استفراغ
- استرس
بیماریهایی که بر دستگاه گوارش تأثیر میگذارد همچنین میتوانند باعث درد مزمن شکم شوند؛ که رایجترین این بیماریها:
- بیماری رفلاکس معده در دستگاه گوارش (GERD)
- سندرم روده تحریکپذیر یا روده بزرگ اسپاسم (اختلالی که باعث درد شکم، گرفتگی و تغییر در حرکات روده میشود)
- بیماری کرون (یک بیماری التهابی روده)
- عدم تحمل لاکتوز (عدم توانایی هضم لاکتوز، قند موجود در شیر و فرآوردههای شیر)
موارد زیر علل درد شدید در ناحیه شکم میباشد:
- پارگی اندام (مانند پاره شدن آپاندیس یا آپاندیسیت)
- سنگهای کیسه صفرا
- سنگ کلیه
- عفونت کلیه
شکمدرد چند نوع است؟
درد شکم را میتوان بهصورت موضعی، گرفتگی شکم و کولیک توصیف کرد.
- درد موضعی محدود به یک ناحیه بهخصوص از شکم است. این نوع درد اغلب در اثر مشکلات در اندام خاصی ایجاد میشود. شایعترین علت درد موضعی زخم معده (زخمهای باز روی لایه داخلی معده) است.
- درد گرفتگی شکم ممکن است با اسهال، یبوست و یا نفخ همراه باشد. این نوع درد در خانمها میتواند با قاعدگی، سقطجنین یا عوارض موجود در ارگانهای تولیدمثل بانوان همراه باشد. این درد میآید و میرود و ممکن است بهطور کامل و بدون درمان فروکش کند.
- درد کولیک آر اثر شرایط شدیدتر مانند سنگ کیسه صفرا یا سنگ کلیه است. این درد ناگهان رخ میدهد و ممکن است مانند اسپاسم شدید عضلات احساس شود.
درد شکم در نواحی مختلف نشانه چیست؟
محل درد در شکم ممکن است سرنخی برای علت آن درد باشد که در زیر به بررسی آنها میپردازیم:
دردی که در ناحیه شکم تعمیم مییابد (نه در یک ناحیه خاص) نشاندهنده چیست؟
- آپاندیسیت (التهاب آپاندیس)
- بیماری کرون
- آسیبدیدگی جراحتی
- سندرم روده تحریکپذیر
- عفونت مجاری ادراری
- آنفولانزا
درد بالای شکم نشانه چیست؟
این ناحیه شامل لوزالمعده و بخشی از روده کوچک میباشد.
- پانکراتیک (التهاب لوزالمعده)
- فتق اپی گاستریک
- سنگهای صفراوی
- حمله قلبی
- هپاتیت (التهاب کبد)
- ذاتالریه
درد مرکز شکم نشانه چیست؟
احساس ناراحتی در این بخش از شکم معمولاً با مشکلات در رودهها همراه است.
دلایل ناراحتی در این ناحیه شامل موارد زیر میباشد:
- آپاندیس
- گاستروانتریت (بیماری التهاب معده)
- التهاب روده
- انسداد روده
- جراحت
- اوره (جمع شدن مواد زائد در خون شما)
درد شکم سمت چپ پایین نشانه چیست؟
این بخش شامل روده بزرگ است، پس اگر مشکلی برای این اندام پیش بیاید، در این بخش احساس درد میکنید.
علل شایع درد این ناحیه عبارتاند از:
- بیماری کرون
- سندرم روده تحریکپذیر
- سرطان
- عفونت کلیه
- کیستهای تخمدان
- آپاندیس
درد شکم سمت چپ بالا نشانه چیست؟
بخش اصلی معده انسان در سمت چپ شکم او قرار دارد همچنین قسمت بالایی سمت چپ شکم نزدیک به قلب است، بنابراین معمولاً احساس غیرمعمولی در این بخش نشاندهنده مشکل در این اندامها است.
علل عمده درد این ناحیه شامل:
- طحال بزرگشده
- انقباض مدفوع (مدفوع سفت شده که قابل دفع نیست)
- جراحت
- عفونت کلیه
- حمله قلبی
- سرطان
- التهاب معده
درد شکم سمت راست پایین نشانه چیست؟
این ناحیه از شکم آپاندیس را شامل میشود و درد آن ممکن است به دلیل مشکلات آپاندیس باشد.
علل رایج درد این بخش:
- آپاندیس
- فتق (هنگامیکه یک ارگان از طریق یک نقطهضعف در عضلات شکم بیرون میزند و برآمده میشود)
- عفونت کلیه
- سرطان
- آنفولانزا
درد شکم سمت راست بالا نشانه چیست؟
در این ناحیه از شکم انسان، کبد و کیسهی صفرا قرار دارد، بنابراین معمولاً شایعترین علل درد در این ناحیه مربوط به این دو اندام میباشد.
بعضی از علل درد شکم در این قسمت شامل:
- هپاتیت
- جراحت
- ذاتالریه
- آپاندیس
- التهاب کیسه صفرا
درد پایین شکم نشانه چیست؟
این بخش شامل اندامهای تناسلی و مثانه میباشد.
مشکلاتی که ممکن است باعث در پایین شکم شوند از جمله:
- آپاندیسیت
- انسداد روده
- حاملگی خارج رحمی
- کیستهای تخمدان
- عفونت مثانه
درد زیر شکم در زنان نشانه چیست؟
- درد شدید قاعدگی (به نام دیسمنوریا)
- کیستهای تخمدان
- سقط جنین
- فیبروئیدها
- آندومتریوز
- بیماری التهابی لگن
- حاملگی خارج رحمی
علت درد زیر شکم در مردان چیست؟
علت در زیر شکم در مردان نسبت به زنان تا حدودی متفاوت است که این علتها عبارتاند از:
- مشکلات یبوست
- سندرم روده تحریکپذیر
- سنگ کلیه و مجاری ادراری (شایعترین علت درد زیر شکم در آقایان وجود سنگ در کلیه و مجاری ادراری آنها میباشد البته با توجه به جهت کلیه، ناحیه درد آن ممکن است متفاوت باشد)
- ضربدیدگی بیضه
- عفونت بیضه (معمولاً با علائم دیگری چون تب، بیحالی، قرمز شدن اطراف بیضه و درد بسیار شدید به هنگام لمس بیضهها و همچنین ادرار کردن دشوار همراه میشود.)
- پیچخوردگی بیضه
آیا درد شکم در هنگام بارداری طبیعی است؟
بله. دلدرد در دوران بارداری امری غیرعادی نیست و معمولاً در اطراف ناف اتفاق میافتد.البته این درد میتواند ترسناک باشد زیرا ممکن است که بسیار شدید بوده و زیر شکم تیر بکشد.
گازها نیز میتوانند باعث تشدید درد شکم شود و ممکن است در یک منطقه بمانند یا در سراسر شکم، کمر و قفسه سینه شما منتقل شوند.
زنان به دلیل افزایش پروژسترون در دوران بارداری گاز بیشتری را تجربه میکنند. پروژسترون باعث شل شدن عضلات روده میشود و مدتزمان لازم برای عبور غذا از روده را طولانی میکند. غذا در روده بزرگتر باقی میماند و این باعث میشود گاز بیشتری تولید شود.
همچنین با پیشرفت بارداری، رحم بزرگتر میشود و فشار بیشتری به اندامها وارد میکند که میتواند هضم را کندتر کند و باعث شود گاز به وجود بیاید.
چه زمانی درد زیر شکم بارداری خطرناک است؟
درد شکم در دوران بارداری نیز ممکن است به دلیل شرایط جدی و خطرناکی باشد که این شرایط شامل:
- سقط جنین
- کورتاژ
- حاملگی خارج رحمی
- افتادگی جفت
- پره اکلامپسی
چنانچه درد شما با هرکدام از موارد زیر همراه است سریعاً با پزشک خود تماس بگیرید:
- تب یا لرز
- خونریزی واژن یا لکه بینی
- ترشحات واژن
- انقباضات عضلانی مکرر
- حالت تهوع یا استفراغ
- احساس سوزش و یا درد، در حین و یا بعد از ادرار
درد شکمی در نوزادان نشانه چیست؟
وقتی شکم نوزاد شما ناراحت است، دوست دارید هرچه سریعتر این مشکل را برطرف کنید. اگر کودک شما این علائم را دارا است ممکن است علت آن دلدرد باشد:
- بهانهگیری و بدخلقی
- نخوابیدن و نخوردن
- گریه بیشازحد معمول
- اسهال
- استفراغ
دلایلی که ممکن است سبب این دردهای شکمی شده باشند شامل:
- قولنج که معمولاً در نوزادان زیر 3 ماه اتفاق میافتد
- گاز معده
- یبوست
- رفلاکس. نوزادان مبتلا به رفلاکس (سوزش سر دل) احساس سوزش ناشی از اسید معده دارند که به نای برمیگردد.
- آپاندیسیت که در کودکان زیر 5 سال نادر است.
- انسداد روده. بسیار نادر است و گاهی بین کودکان 8 تا 14 ماه اتفاق میافتد.
- انگل
چنانچه نوزاد شما به صورت غیرمعمولی بیقرار و ناراحت به نظر میرسد و یا مدام در حال گریه کردن است، این امکان وجود دارد که کودک شما دچار دلدرد شده باشد. توجه داشته باشید که نوزاد معمولاً در چه مواقعی ناراحت است و آیا علائم دیگری دارد یا خیر، سپس در مورد این علائم با پزشک خود مشورت نمایید.
سایر عوامل ایجادکننده شکمدرد چیست؟
استرس
گاهی اوقات عامل به وجود آمدن دردهای شکمی، استرس و اضطراب و فشارهای عصبی میباشد. عصبهایی که در معده وجود دارند به هورمونهای استرس متصلاند و درصورتیکه این استرس زیاد شود خون کمتری به معده رسیده و سبب دردهای شکمی میشود.
یبوست
دلدردی که عامل آن یبوست میباشد بسیار شایع است و در هر سنی ممکن است برای افراد رخ دهد. علائم یبوست شامل موارد زیر است:
- درد شکم
- مشکل داشتن هنگام دفع مدفوع
- سفت بودن مدفوع
- احساس پر بودن و سفت بودن معده حتی بعد از عمل دفع
نفخ
دلیل به وجود آمدن نفخ جمع شدن گاز در معده یا دستگاه گوارش است و بعضیاوقات نیز به هنگام هضم غذا نیز تولید میشوند، مخصوصاً اگر بلافاصله بعد از صرف غذا دراز بکشید یا بخوابید. نفخ سبب میشود که شکم شما بادکرده به نظر برسد و احساس پری و فشار در معده خود داشته باشید.
فتق
فتق نوعی تورم است که میتواند سبب ناراحتی و درد زیر شکم شود و علائم آن معمولاً هنگام ایستادن، زور زدن و برداشتن اجسام سنگین شدید میشود. فتق در بین مردان شایعتر بوده و برخی از علائم آن شامل درد، حالت تهوع، استفراغ و برآمدگیهای زیر شکم میباشد.
یکی از مهمترین علل شکم درد در آقایان وجود سنگ در کلیه آن هاست. این درد معمولا از کنار شکم شروع میشود و تا زیر شکم و حتی کشاله ران دردش احساس می شود. این بیماری ممکنه باعث درد در هنگام ادرار، تغییر رنگ و بوی ادرار شود. و اگر زودتر به پزشک مراجعه نکنید ممکن است دچار تب و لرز و استفراغ شوید.
برای درمان شکمدرد چه باید کرد؟
دلدرد خفیف ممکن است بهصورت خود به خودی از بین برود اما در بعضی از دردهای شدیدتر بهتر است به پزشک مراجعه کنید و یا با استفاده از دارو، درد خود را تسکین دهید.
برای شکمدرد چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر درد آنقدر شدید است که نیازی نمیتوانید بنشینید یا بایستید و یا برای اینکه از درد راحت شوید مجبور به خم شدن و پیچ خوردن دور خود هستید و همچنین در صورت داشتن موارد زیر هرچه زودتر به پزشک مراجعه نمایید.
- مدفوع خونین
- تب بالای 38 درجه
- استفراغ خونین (هماتمز)
- حالت تهوع یا استفراغ مداوم
- زرد شدن پوست یا چشمها
- تورم یا حساسیت شدید در شکم
- مشکل در تنفس
- شکمدردی که بیش از 24 ساعت طول بکشد
- یبوست طولانیمدت
- احساس سوزش هنگام ادرار کردن
- از دست دادن اشتها
- کاهش وزن غیرقابل توضیح
درمان شکمدرد با دارو چگونه است؟
برای درمان دارویی شکمدرد باید ابتدا دلیل شکمدرد خود را بدانید و در صورت لزوم با پزشک مشورت کنید. بعضی از داروهایی که ممکن است برای درمان درد شکم مؤثر باشند ازجمله:
- داروهای آنتی اسید: این داروها در فرمهای جامد و مایع وجود دارند و معمولاً برای درمان سوءهاضمه مورداستفاده قرار میگیرند. آنتی اسیدها میتواند اسید معده را خنثی کنند و سبب راحت شدن از درد شکم شوند.
- داروهای درمان گاز: داروهای دارای سایمتیکون میتوانند گازها را از بین ببرد. دایمتیکون و میلانتا نوعی از داروهای درمانکننده گاز اند.
- داروهای گوارشی: این داروها شامل رانیتیدین، نیزاتیدین، فاموتیدین و سایمیتیدین میباشند.
- آنتی بیوتیک ها: اگر مشکل دلدرد شما باکتریایی است میتوانید از آنتیبیوتیکها استفاده کنید.
سؤالات متداول در مورد شکمدرد
بعضی از دردهای بارداری بعد از زایمان نیز ممکن است برای افراد ادامه پیدا کند که عمدهترین آنها شکمدرد است. این شکمدرد میتواند به دلیل بخیهها و یا انقباض رحم باشد. بعد از عمل سزارین بهبودی بخیهها برای مدتزمان زیادی طول میکشد و همچنین به دلیل اینکه در زمان زایمان، رحم تا حدود زیاد بزرگ میشود، بازگشت آن به حالت طبیعی ممکن است دردآور باشد.
بسته به علل شکم درد مدتزمان خوب شدن آن متفاوت است. اگر درد خفیف باشد ممکن است زود خوب شود اما اگر براثر بعضی مشکلات مانند سنگ کلیه باشند تا وقتیکه علت این دردها برطرف نشود مدام تکرار میشوند.
علائم زیر نشاندهنده مشکلات جدی شکمدرد است:
درصورتیکه این درد بسیار شدید و ناگهانی باشد و در فعالیتهای شما مشکل ایجاد کند.
چنانچه شکمدرد شما با تب، استفراغ، اسهال شدید، اسهال خونی و یا تنگی نفس همراه است.
اگر درد شما پیدرپی و مداوم است و بیش از 24 ساعت طول بکشد.
درصورتیکه شکم شما بیشازحد سفت شده است و قادر به انجام عمل دفع نیستید.
جمعبندی کلی
درد شکم یا دلدرد، دردی است که بین نواحی قفسه سینه و لگن رخ میدهد. این درد میتواند شامل گرفتگی عضلات شکمی، درد خفیف، متناوب و یا شدید باشد. شکم درد، درد نسبتاً شایعی است که معمولاً تمام افراد آن را در طول زندگی خود تجربه میکنند. اکثر این دردهای شکمی دلایل مهمی ندارند و زیاد جدی نیستند اما بعضی از این شکمدردها را باید جدی دانست.
درد شکم براثر دلایل بسیار زیادی ممکن است رخ دهد اما درصورتیکه علائم خطرناکی را همراه با آن داشتید باید فورا به پزشک مراجعه کنید.
